A Mámoa 4 de Guidoiro Areoso e a arte megalítica

A estas alturas semella bastante consolidada a idea de que a meirande parte de monumentos megalíticos, senón todos, posuirían orixinalmente pintura ou gravado decorando as súas lousas pétreas.

Deste xeito, o monumento contido na Mámoa 4 de Guidoiro Areoso era, a priori, moi prometedor sobre a posibilidade de conservar arte prehistórico. Tal e como imaxinábamos nun principio, e sabemos agora, estabamos ante un xacemento parcialmente non profanado desde época prehistórica e, polo tanto, carente das habituais interaccións negativas que acaban por facer desaparecer esa expresión de arte tan antiga (unha perfecta mostra da persistente creatividade humana).

2-Camara-IMG_16060

Nese senso, a presenza no equipo do especialista e investigador nesta área da arte megalítica, Fernando Carrera, tiña como obxectivo axudar á contrastación en campo desa ilusionante hipótese. Fernando é arqueólogo, conservador e profesor da Escola Superior de Conservación e Restauracións de Bens Culturais de Galicia, da que foi director varios anos. A súa tese doutoral centrouse precisamente na arte megalítica do noroeste peninsular, e ten un gran número de publicacións sobre este tema, no que destaca todo o traballo para a identificación dun gran número de casos de arte megalítico que ata ese momento non estaban recoñecidas, a datación directa das pinturas, as súas propostas para ampliar o coñecemento e conservación deste tipo de arte tan antigo, etc. das que podedes ver unha boa mostra nas súas publicacións en aberto neste enlace…

Polo tipo e cronoloxía da arquitectura megalítica, e polo atopado en monumentos similares, agardábamos poder rexistrar restos do que se ven en denominar “pintura simple”: a aplicación directa dunha mestura de pigmento e aglutinante sobre a pedra, sen aplicación previa de revocos. As cores poderían ser os habituais vermellos, pero tamén brancos e negros e, incluso, poderíamos imaxinar unha gama cerrada de grafías ou motivos (tal vez ondulados ou zigzags, tanto horizontais coma verticais).

Os labores levados a cabo nas dúas visitas realizadas ao monumento por Fernando, pretenderon ir inspeccionando os ortostatos conforme se ía escavando o xacemento. O equipo da escavación, seguindo as instrucións de Fernando, non retirou o sedimento adherido as lousas a medida que avanzou a escavación do interior da cámara, para evitar destruír as posible probas de arte. O sistema de traballo consistiu nunha detallada inspección visual, acompañada de iluminación e lentes de aumento, dunha pedras apenas limpadas polo equipo de escavación. Logo, o noso investigador foi realizando, persoalmente, limpezas parciais e detalladas, intentando descubrir restos, por mínimos que estes foran, de pintura.

This slideshow requires JavaScript.

Sen embargo, e lamentablemente, nada do previsto foi atopado ata o momento producindo (porqué non dicilo) unha considerable decepción en todo o equipo. Aínda queda rematar de limpar unha pequena parte das lousas (as bases das mesmas que aínda se está a escavar) e facer unha inspección con luz rasante artificial en detalle para certificar a inexistencia de gravados, xa que ata o de agora tampouco teñen aparecido.

Aínda así, todo elo non nos ten porqué impedir imaxinar a magnífica arquitectura da Mámoa 4 de Areoso cunha pintura que entendemos coma unha mensaxe, unha linguaxe simbólica asociada á propia tumba e a outros elementos do ritual funerario

Poderán ter sido outras razóns, aínda por descubrir, as que teñen impedido a preservación da pintura pero, Fernando Carrera e a nosa especialista en pedras, IMG_09930Teresa Rivas, atopáronse cunhas lousas de superficie moi alterada que, con toda seguridade, estiveron e seguen estando sometidas e afectadas por un ecosistema tan alternante e agresivo como o mariño.

 

Esta Mámoa 4 de Guidoiro Areoso está sendo moi xenerosa en moitos aspectos da investigación do noso pasado e por elo temos que estar satisfeitos pero, sen embargo, carecemos dun dos elementos máis singulares da actual investigación en megalitismo. Aínda así, de igual xeito, estamos intentando construír a súa historia e o sentido que tivo para as xentes que a levantaron.

 

Deixar unha resposta

introduce os teu datos ou preme nunha das iconas:

Logotipo de WordPress.com

Estás a comentar desde a túa conta de WordPress.com. Sair /  Cambiar )

Google photo

Estás a comentar desde a túa conta de Google. Sair /  Cambiar )

Twitter picture

Estás a comentar desde a túa conta de Twitter. Sair /  Cambiar )

Facebook photo

Estás a comentar desde a túa conta de Facebook. Sair /  Cambiar )

Conectando a %s