Arqueoloxía no medio da ría (e da fariña)

Por Bea Comendador Rey

Hai uns días no Consello da Cultura Galega, os meus colegas presentaron os resultados da intervención arqueolóxica realizada este verán no illote de Ghidoiro Areoso, no medio da ría de Arousa. Non é “una isla en el Caribe”, como diría Siniestro Total, mais si é un dos xacementos mais senlleiros da “miña terra galega”.  Nunca me cansarei de louvar o traballo tan ben realizado por Patricia Mañana, Santiago Vázquez, Mª José Bóveda e todo o equipo da intervención, a quen tamén de agradecer a posibilidade de participar e de regresar así ao Ghidoiro, mais de 25 anos despois de que fixéramos as primeiras intervencións dirixidas por J.Manuel Rey, nos anos 89-90 e 91. Estaba a pensar en escribir algo sobre aquela intervención, cando apareceu polo televisor a serie Fariña.

1519200255263

Engancheime dende o primeiro día a esta serie que fai da diglosia das Rías Baixas o canal de transmisión para expresar o que foi o mundo ligado ao contrabando e o narcotráfico, pero que tamén dalgún xeito, formou parte das nosas vidas. Pouco a pouco, aquela realidade que vivíramos se foi desvelando e recreando, tan intensa como as lembranzas da época de Sito Miñanco nos partidos de fútbol, das tendas de corsés e lencería fina para o branqueo de diñeiro en Villa, dos tiroteos no pub Museo (o único museo de Vilagarcía), do mundo das planeadoras e de Fitipaldi, do rock de batea cantado por Korosi-Dansas, dos políticos corruptos e os clans impunes pola ría. E nós estábamos alí, no 89, no 90, no 91, con aquela lanchiña de un cabalo capitaneada polo Señor Ángel e o seu compás, turrando co material de escavación, bolsas de terra, cámaras, teodolito e toda a leria.

En setembro, aquela remesa do continente cruzaba a recente estreada ponte da Illa de Arousa para instalarse no Hotel Tamanaco, con seu altar á Virxe do Carme e o seu mostrario de ostras xigantescas apañadas no concheiro prehistórico dos Ghidoiros. Saíamos pola mañá cedo do Regueiro camiño do Saratoga, e do peirao rumbo aos illotes naquela barquiña polo medio das bateas (que eu xuro que as veces ía para atrás). As veces, no medio da néboa, por alí andaban as lanchas acurrunchadas naquel “desorden en la ría”.

E nós urbanitas, cargados de discurso newarqueologi, chegamos alleos a todo aquelo, entre a sesión vermú de Yuma e as noites do Benalúa, moito antes de que chegaran os “modernetes gafapasta” do Atlántic Fest. Cal turistas accidentais, posando xunto as evidencias arqueolóxicas daquela acción antrópica, como á miña colega Puri Soto naquela foto xunto aos restos dun zulo…

BeaComendador_Areoso89a91_01

Puri Soto xunto aos restos dun zulo

Alí estábamos facendo arqueoloxía (ou iso tentabamos), furando nun illote no medio da ría onde outros facían desembarcos ou mariscadas, con aquelas cousas raras de andar a quitar a area e remexer na terra buscando nonseiquecousa. E por mais que os fragmentos de cerámica tipo Peña semellaran unha pedra de hachís, non saía de alí mais que material arqueolóxico. Pero pregúntome que pensarían que sacabamos daquel lugar?…

O pase de diapositivas require JavaScript.

Pola tarde, viñan a por nós. Ben cargados, íamos de volta con aquela singular ”merca” de bolsas de terra, cunchas, osos, pedras e cerámica. As veces parábamos nas bateas, cos lastres pesados onde o mexillón e o Whinston, ou o señor Angel traía unhas sardiñas para asar naquel illote que non tiña nin auga. Pero outra veces entraba a corrente da ría e a virasón, e cada onda que entraba pola proa facíame lembrar aquela frase do meu pai “leva sempre abrigo no medio da ría”.

O pase de diapositivas require JavaScript.

Pero nada como sentir a velocidade cando viñan a por nós nas planeadoras…

Anos despois fun escavar ao camposanto de Cálogo en Vilanova. No único furado que quedaba libre no medio das tumbas, saían os restos da antiga igrexa. Pero a chuvia ameazaba o derrubium tremens daquelas sinistras estruturas circundantes e as señoras de Vilanova que se achegaban dicíannos… “ten coidado meniña, pon uns ghuantes, que ise morreu de SIDA”… Triste a historia daquela xente nova, algúns compañeiros e compañeiras da escola, que vimos esfumarse co alcume dos “endroghaos”.

BeaComendador_Areoso89a91_10

Xulio Carballo na escavación de Cálogo

Vexo a tele e sorprende pensar que alí estivemos nós, cantando e bailando no medio da ría, entre os señores do fume e da fariña, e tamén do cabalo e dos jhonwayne que non aparecen en Antena3.  Entre a realidade e a ficción, estivemos non sei como, no medio desta historia traída nas redes deste mar de Arousa, e recoñecible nese estrato arqueolóxico xa ben definido… o nivel da fariña.

20280720_10210573153981961_6510376707027753235_o

Bea no Areoso no 1991

Grazas Bea Comendador por escollernos para contarnos estas lembranzas e reflexións tan interesantes

Deixar unha resposta

introduce os teu datos ou preme nunha das iconas:

Logotipo de WordPress.com

Estás a comentar desde a túa conta de WordPress.com. Sair /  Cambiar )

Google photo

Estás a comentar desde a túa conta de Google. Sair /  Cambiar )

Twitter picture

Estás a comentar desde a túa conta de Twitter. Sair /  Cambiar )

Facebook photo

Estás a comentar desde a túa conta de Facebook. Sair /  Cambiar )

Conectando a %s