Desentrañando o que agocha o cuncheiro da Mámoa 4 do Areoso

Esta semana comezamos a escavar o cuncheiro da Mámoa 4, que é un dos elementos máis singulares e interesantes desta intervención, como xa vimos neste post POR QUE TEN INTERESE A ESCAVACIÓN DA MÁMOA 4 DO AREOSO?

Os cuncheiros son elementos arqueolóxicos especialmente interesantes, porque nos permiten saber sobre a vida, o tipo de alimentación e costumes destas épocas prehistóricas. Un cuncheiro é, sobre todo, unha acumulación de cunchas, pero tamén ten a vantaxe de que as cunchas fan que se conserven restos orgánicos que doutro xeito se perden no rexistro arqueolóxico, como son os ósos, sementes, espiñas de peixes, etc. O carbonato cálcico que desprenden crea un entorno especial que limita a descomposición dos materiais orgánicos, o que é habitual no resto dos depósitos arqueolóxicos debido a acidez do chan. Estas condicións de acidez fan que non atopemos todos estes restos orgánicos, tan importantes para saber como vivía a xente de tempo atrás, por iso este cuncheiro no Areoso é tan importante.

IMG_951805 (2)

Cuncheiro na Mámoa 4 de Areoso

O noso propósito é saber de que época é a formación deste cuncheiro, con qué tipo de evento está relacionado, a que especies animais e vexetais corresponden estas cunchas, ósos, espiñas, sementes,… que se poden acumular no cuncheiro. Pero para ser capaces de saber todo isto, temos que saber como recollelo e rexistralo do mellor xeito posible, analizar que especies aparecen e cales non, que variedades de tamaños hai…. Todos son aspectos que temos que ter na cabeza no proceso de escavación dun cuncheiro. E para facelo da mellor maneira posible, contamos coa colaboración do noso experto Carlos Fernández.

O Dr. Carlos Fernández Rodríguez é profesor da Universidade de León dende 2003 na Área de Prehistoria, Departamento de Historia, na Facultade de Filosofía e Letras. É especialista en zooarqueoloxía, é dicir, no estudo dos vestixios de fauna recuperados en xacementos arqueolóxicos. Ten realizado análises de restos que van dende a época paleolítica ata a actualidade, como podedes ver nas súas publicacións accesibles en aberto neste perfil online.

IMG_951804

Carlos Fernández e Santiago Vázquez revisando o cuncheiro da Mámoa 4

Carlos xa estudou anteriormente o cuncheiro da Mámoa 4, analizando aproximadamente 15 kg de mostraxes extraídas no 2014 cando este quedou á vista. O seu traballo de análise toma especial relevancia esta semana, posto que, como xa dixemos, agora estamos no momento da intervención no que se empeza a escavar o cuncheiro, e se vai levar a cabo o rexistro de moitas máis mostras segundo o plan proposto polo propio Carlos. Este plan de rexistro e mostraxe foi afinado nunha visita de Carlos ao Areoso hai un par de semanas, onde se definiu a estratexia de documentación e de extracción completa de partes deste cuncheiro. Isto nos axudará a definir as posibles variacións, acumulacións, especies, etc. que se poidan dar na totalidade do cuncheiro. Tras este rexistro na escavación, Carlos e o seu equipo comezarán un proceso laborioso de análise dos datos recuperados durante o traballo de campo, e farán un estudo máis completo e profundo destes restos.

É de esperar que este labor de investigación poida aportar máis datos sobre o contorno no que se desenvolvía o grupo humano que xerou o cuncheiro e sobre a súa relación con el. Tamén pode chegar a aportar información sobre a climatoloxía de Areoso na época na que se acumulou aquí esta grande cantidade de cunchas.

20707979_110838729589949_2849096676785348253_n

Ósos de animal atopados na Mámoa 4

Polo de agora, grazas aos estudos que Carlos xa ten feito dende o ano 2013 dos ósos atopados no Areoso e das mostraxes do cuncheiro da Mámoa 4 que fixo no 2014, podemos saber que as especies predominantes no cuncheiro son a lapa, mexillón e ostra, todas elas especies de rocha. En canto ao peixe, atopáronse restos de dourada e farro principalmente. Por outra banda, a presenza de ósos de gando vacún, de ovella e de cabra, poderían ser un indicativo de que daquela o Areoso non era unha illa, tal e como xa puidemos saber coa entrada Pero…qué ven sendo un cuncheiro.

Estes datos, ademais, son moi interesantes posto que dan información sobre que tipo de pesca se levaba a cabo nesta parte do Noroeste Peninsular durante a prehistoria. Por sorte, agardamos que en pouco tempo podamos ter máis información que nos axude a coñecer un pouco máis estes aspectos da cultura e do contorno do Areoso durante a Prehistoria recente. Esperamos con ganas todos estes estudos, dos que xa veñen de presentar os resultados preliminares nun congreso especializado en Portugal co título SHELLFISHING DURING THE BRONZE AGE IN NORTHWESTERN IBERIA: FIRST RESULTS FROM GUIDOIRO AREOSO SHELL MIDDEN (GALICIA) – Marisqueo durante a Idade de Bronce no Noroeste da Península Ibérica: primeiros resultados dende o cuncheiro de Guidoiro Areoso (Galicia)

IMG_951805

Moitas grazas Carlos!

Como é escavar no Areoso… un illote no medio da ría de Arousa

Moita xente pregunta como facemos para traballar no illote do Areoso. Xa coñecedes ben que estamos nun espazo natural no medio da Ría de Arousa, de pouco máis de 600 m de longo por 200 m de ancho, a menos de 2 km da Illa de Arousa, a uns 3 km dende o porto do Campo, dende o cal saímos todos os días. Para chegar ao noso lugar de traballo temos que ir nun bote: cada día a equipa, entre 6 e 8 persoas, carga todos os seus trebellos, ferramentas, equipos, cámaras, fichas… e desembarca nas praias do Areoso. IMG_20372Grazas á pericia do noso patrón Gabriel e o seu axudante Juan, de Amare Turismo Náutico, nunca nos mollamos para subir e baixar do bote, o que pode ser realmente complicado, máis se vas con mil vultos… unha vez en terra só queda achegarnos ata a zona da escavación da Mámoa 4, onde estamos desenvolvendo a maior parte do traballo desta intervención.

É un espazo natural que ten a típica vexetación de duna, o que implica que non temos árbores ou espazo no que facilmente atopemos unha sombra ou refuxio, e, por suposto, temos que levar os nosos víveres, auga e calquera cousa que precisemos para pasar o día, como a crema solar! Tamén temos a obriga, aínda máis, o propósito, de respectar este entorno natural e afectalo o menos posible debido ao estado precario no que se atopa tanto a fauna como a flora do Areoso tal e como vos contamos no post A gabita e outras singularidades da flora e fauna do Areoso.  IMG_92920 (3)

É moi forte a erosión por causas naturais, pero tamén a provocada pola presión humana, isto está a estragar e mudar completamente este espazo que está en grave perigo de perderse. Vemos como a erosión das dunas, sobre todo da metade Norte do illote, está avanzando cada vez a máis velocidade, unha mostra disto é que esteamos agora vendo xacementos que seguramente levan moito tempo baixo as areas… Por iso, e por seguridade, temos a nosa área de traballo delimitada cunha corda sinalizada por carteis, para evitar que a xente pise accidentalmente a zona de escavación arqueolóxica, caia polos perfís… Pero tamén, limita o noso movemento ao espazo máis inmediato ao redor da escavación para que así, a vexetación da duna, que actúa coma unha rede que apreixa a area que ten debaixo, non morra a causa da nosa presenza. Procuramos movernos pola praia, e por aí temos estendidas a area e a terra que estamos retirando sobre a Mámoa 4, para procurar ademais que o mar chegue ata a fronte da duna e a continúe erosionando.

Non poder levar ferramentas pesadas, equipamento electrificado, maquinaria, etc. complica o día a día do traballo arqueolóxico que estamos a realizar. Pero tamén outras tarefas que están a realizarse por diferentes especialistas. Esta semana pasada, na 3ª semana de intervención, estivo con nós un equipo de canteiros, xa que precisábamos retirar a lousa de cuberta que estaba derrubada cara ao interior da cámara.

Para poder ver o que hai dentro do dolmen tivemos que retirala, e quen mellor que uns canteiros para facelo! Pero non podíamos traer unha grúa ou outros dispositivos mecanizados ou pesados. IMG_20093Miguel Fandiño e mais Rocío trouxeron o que precisaban na lancha que nos trae todos os días: un trípode metálico de grande altura, cinchas, cadeas, polipasto,… e con estas sinxelas ferramentas, case case “prehistóricas”, eles dous lograron retirar esta lousa que calculan que pesa entre 1.500-1.800 kg, movela ata un lado con total seguridade e sen danala e sen rozar o resto de lousas da estrutura. No final da intervención volverán, porque o noso propósito é colocala tal e como estaría no momento da súa construción, sobre as lousas fincadas tapando a cámara, sempre que as pedras que a conforman sexan capaces de aguantar o seu peso e poidamos colocala enriba. Despois dos primeiros exames feitos pola nosa colaboradora Teresa Rivas especialista en granito e o seu comportamento, a nosa restauradora, Andrea Fernández e outras persoas especialistas que están na intervención (e á espera da opinión das que aínda están por achegarse), observamos que varias das pedras da cámara están partidas e quizais non sexa posible colocar a tapa nunha posición que axude a mellorar a consistencia e estabilidade da mesma. A proposta final de restitución farase cara ao remate da intervención, no que pretendemos que a cámara quede a vista en todo o seu contorno, emerxendo uns 50 cm sobre as pedras e area que a rodearán.IMG_2037012

A orixe das pedras da Mámoa 4 do Areoso

A semana pasada estivo con nós a Dra. Teresa Rivas Brea. Teresa é doutora en Bioloxía e profesora do departamento de Enxeñería dos Recursos Naturais e Medio Ambiente da Escola de Enxeñaría de Minas e Enerxía da Universidade de Vigo. É especialista, entre outras cousas, no granito e no seu comportamento así como na alteración do mesmo, con gran experiencia aplicando o seu coñecemento á protección do Patrimonio Cultural.

IMG_91593

 

Teresa vai facer un estudo da pedra que foi empregada na Mámoa 4 dende o punto de vista da xeoloxía. O obxectivo é coñecer a orixe e o estado da pedra do monumento. Entre os parámetros que se van estudar están a dureza, a cor ou a composición do granito empregado para súa construción. piedAsí, tras esta identificación, esta especialista intentará dar a coñecer a posible procedencia do material facendo un estudo exhaustivo da xeoloxía do illote e da contorna máis inmediata, contrastando a información das cartas xeolóxicas coa prospección e identificación do material cos cons e afloramentos que se atopan no illote. Ademais verificará se toda a pedra empregada na Mámoa 4 é do mesmo tipo de pedra e fará un estudo do material arqueolóxico no caso de que saia algún tipo de material en pedra. En caso de atopar algún fragmento de rocha desprendido tamén temos a posibilidade de facer unha análise no laboratorio para facer esta identificación dun xeito máis preciso.IMG_91598

En base aos datos aportados por Teresa Rivas, o estudo da Mámoa 4 poderá complementarse cunha gran cantidade de datos que permitirán coñecer máis en profundidade como foi construída esta tumba neolítica. Por exemplo, poderemos ter unha idea máis precisa de ata onde puideron chegar a ir para buscar as pedras do monumento, tanto as lousas máis grandes da cámara, que evidentemente son moi pesadas e difíciles de transportar, pero tamén para as pedras máis modestas da coiraza, que tamén supoñen un grande esforzo e, por outros xacementos, sabemos que é frecuente que estean seleccionadas aínda que as veces parezan todas iguales. En función disto, tamén poderemos valorar a capacidade de desprazamento e de traballo que teñen estes grupos prehistóricos, o esforzo que supuxo esta construción, a lóxica deste esforzo (¿escollían pedra do seu entorno o traíana dende lonxe a pesar de ter tanta moi preto? ¿é granito fino ou de gran groso?…) xa que quizais non seguían os nosos criterios actuais de eficiencia ou os que lles supoñemos a eles, como a captación do entorno máis inmediato, canto menos esforzo, mellor…

Temos moitas preguntas para ela. Moitas grazas Teresa!

Tras a 2ª semana de intervención, cambiamos o ritmo da escavación

Levamos quitado máis de 2 metros de area sobre o túmulo, nunha área de escavación que alcanza os 100 m2. Pero xa estamos comezando a descubrir como estaba a mámoa 4 antes de que o ambiente cambiara tanto, antes dese punto no que empezaron a formarse estas potentes dunas no Areoso.

IMG_92921_(6)[1]

É un exercicio moi difícil tratar de imaxinar como sería o noso contorno sen eses 2 metros de area enriba, exactamente o momento da escavación no que nos atopamos. Os cons (como chaman os arousáns as pedras e bolos graníticos que sobresaen do mar) e os afloramentos que temos ao noso redor destacarían enormemente, marcarían unha paisaxe de carácter moi rechamante, realmente singular…IMG_031900

 

Así, temos á vista unha superficie moi escura pero que, como a pequena porción de duna que acabamos de escavar, tamén está formada básicamente por area: cambiou a cor, pero esta capa nos está a falar de que, no momento no que se formou este paquete, xa estaríamos nun ambiente costeiro, moi próximo ao mar, tanto… que o chan formouse en base a area. Tamén comeza a saír algún material arqueolóxico, mais aparentemente está descontextualizado: fragmentos de cerámica, algúns moi pequenos e outros máis grandes que, cando examinemos en detalle o seu estado de conservación, nos dirán se é posible que proveñan doutro sitio próximo que estaba erosionándose ou desmantelándose, e, ao desfacerse o seu contexto orixinal, chegan ata aquí removidos…

Neste momento O Areoso xa sería un illote, o mar non estaría moi lonxe, aínda que é probable que a súa superficie fose maior que agora, aspectos que están a estudarse dende as Ciencias da Terra (Xeoloxía, Xeomorfoloxía, Paleoambiente, etc.) como xa falamos neste blog no post  ESTUDANDO OS PALEOSOLOS DO AREOSO … e nós, na escavación, non temos por agora evidencias de que se produza un uso moi intenso do Areoso en relación a esta capa escura que cobre todas as estruturas arqueolóxicas.

Pero debaixo desta capa de terra negra que estamos comezando a escavar, podemos atoparnos moitas sorpresas. Aínda que os monumentos megalíticos foron feitos aproximadamente hai uns 6.000 anos, nas súas escavacións é habitual ver que atraeron a moita xente, centos e incluso miles de anos despois de construídas, cando quizais xa ninguén se lembraba de que aí sesoterraban os mortos da familia. En moitas escavacións foron identificadas alteracións e usos na Idade de Bronce, aproximadamente hai uns 4.000 anos, ou mesmo restos da época da romanización de Galicia, e, por suposto, practicamente todas teñen os furados dos que remexeron e desfixeron as cámaras megalíticas buscando supostos tesouros…

IMG_031900 (2)

Estamos, polo tanto, nun momento moi interesante xa que podemos atopar indicios de reutilizacións do monumento e tamén pegadas de destrucións máis ou menos intencionais. A forte pegada na paisaxe e a singularidade das tumbas neolíticas, construídas para durar e para ser vistas, tamén puido atraer a outras xentes antes ca nós. Veremos se atopamos indicios deles.

E se sae algún metal na escavación da mámoa 4?

Con esta pregunta imos inaugurar unha serie de post para presentar as diversas colaboracións de investigadores e especialistas coas que contamos nesta intervención, os cales uníronse a nós para procurar sacarlle máis partido ao xacemento e aos seus resultados.

Nestas dúas primeiras semanas xa pasaron polo Areoso gran parte dos especialistas e dos equipos de investigación que están a traballar con nós, pero tiñamos que empezar con alguén e … escollemos á nosa experta en metalurxia na prehistoria, Beatriz Comendador Rey.

Bea é arqueóloga e doutora en Xeografía e Historia e, dende o 2010, é profesora da Área de Prehistoria da Facultade de Historia da Universidade de Vigo e membro do Grupo de Estudos de Arqueoloxía , Antigüidade e Territorio (GEAAT). Destaca polas súas investigación de Arqueometalurxia e Prehistoria Recente, ademais de ser especialista en Arqueoloxía Experimental e en Arqueoloxía Pública e a Socialización do Patrimonio Cultural, unha experta en divulgación na que é un fito o seu blog Pasado Reciclado.

20280720_10210573153981961_6510376707027753235_o

Bea no Areoso en 1991

Pero tamén é arousana! E xa escavou aquí no Areoso nos anos 1989, 1990 e 1991, cando se fixeron as primeiras campañas arqueolóxicas dirixidas por J.M. Rey das que Bea era axudante de dirección. Estas campañas comezaron a sacar á luz toda a riqueza arqueolóxica dos Guidoiros, como xa sabedes polo que contamos aquí sobre a Mámoa 2, a Mámoa 1 ou na ocupación da idade do bronce e que tamén podedes ver nas publicacións aquí enlazadas… E resulta que nestas intervencións, fai xa máis de 25 anos, apareceron dous punzóns de bronce, e un deles o localizou ela mesma.

Comendador-punzons

Detalle da tese de Bea Comendador onde fala dos punzóns do Guidoiro

Quizais aquí Bea comezou a súa paixón por estes singulares obxectos da Prehistoria galega, porque acabou facendo a súa tese doutoral que titulou Los inicios de la metalurgia en el Noroeste de la Península Ibérica e na que incluíu estes punzóns do Areoso, nos que, aínda despois, seguiu traballando e analizando, como podedes atopar en varias referencias das súas publicacións.

Neste tipo de obxectos, moitas veces atopados de xeito fortuíto, sen moita idea de onde apareceu ou con referencias pouco exactas, ter o contexto de orixe apórtalle gran valor ao mesmo. Nesta intervención, se somos afortunados, temos a posibilidade de atopar algún resto metálico ou das ferramentas e equipos necesarios para fabricalos, ou restos do proceso de traballo. Esa posibilidade está, ademais, alimentada porque nos últimos anos xa se localizou nas praias do Areoso un molde dunha machada de bronce no que Bea, xunto con outros investigadores, están traballando e analizando, e que recentemente teñen presentado nun congreso en Portugal.

Comendador-molde

¿Teremos oportunidade nesta intervención de atopar algún resto relacionado con actividades metalúrxicas? ¿Quizais algún outro punzón ou machada de bronce? ¿Atoparemos aquí algunha das outras dúas pezas deste molde que apareceu na praia? E se atopamos algo, ¿en que momento da vida da mámoa 4 estará? ¿Será un contexto similar ao xa escavado no 1991? ¿Unha ocupación da Idade do Bronce asociada a un cuncheiro? E xa sabedes que temos por diante a delicada escavación disto mesmo, como xa falamos nun post anterior PERO… QUE VÉN SENDO UN CUNCHEIRO?

Se aparece, contamos con Bea, quen, xunto con Elin Figueiredo do Cenimat da Universidade Nova de Lisboa, traballarán con este tipo de restos arqueolóxicos, o que nos permite asegurar o seu adecuado rexistro e sobre todo, o seu análise e estudo futuro dentro das súas apaixonantes investigacións. Moitas grazas!

1º Semana escavando a Mámoa 4: area, mais area… e basura

Nesta primeira semana de traballo levamos movido a man moito material, area e máis area, que tapa a mámoa 4,  a que nos interesa rescatar e estudar en detalle. Pero toda esta area tamén ten moito interese e importancia, tanto porque nos axuda a explicar como cambiou o ambiente no Areoso nos últimos centos de anos, e incluso miles de anos, como tamén porque aquí temos as pistas do que lle puido pasar a este xacemento tras o seu abandono na prehistoria… Cando se empezou a formar a duna? Cando comezou Areoso a ter area e o mar a estar tan cerca destes monumentos? Foi afectado o xacemento no pasado por un ou por varios procesos erosivos coma o actual?

IMG_90233

Traballamos con varios especialistas en medioambiente que nos axudan a entender mellor o sitio e a súa evolución. Ramón Blanco Chao e Manuela Costa  son parte dun equipo de xeomorfólogos e edafólogos da Universidade de Santiago de Compostela, especialistas en dinámicas costeiras que están a estudar a evolución ambiental do illote nos últimos milenios, como xa falamos nun post anterior  Estudando os paleosolos do Areoso. Viñeron ata a escavación para analizar con nós a estratigrafía do sitio e recoller toda unha serie de mostras que nos axudarán a explicar a vida e o contorno deste xacemento. Polo que xa temos visto e analizado, cando se construiu, a Mámoa 4 estaría nun ambiente o suficientemente alonxado da costa como para que non chegara a area ata ela, e, tras un longo proceso de varios milenios, fai uns poucos anos esta mámoa comezou a aparecer debaixo das dunas, o mar chega ata os seus pés. Eles nos explicaron como, ás veces, as dunas crecen moi rápidamente e a sucesión de capas que víamos nos perfiles nos estaban a indicar a evolución da formación do illote e do ambiente costeiro de Areoso. Esa evolución é moi difícil de datar, de determinar canto tempo estivo a area acumulándose ata crear eses paquetes dourados que podemos ver nos perfís. Nun determinado momento, o ambiente cambiaba o suficiente como para que puidera crecer vexetación enriba, como a que agora se ve na superficie do illote. IMG_816807 (3)Cando queda tapado pola seguinte duna, deixa unha banda oscura, máis espesa se esta fase durou máis tempo e logo non se erosionou. Pero este proceso volve a comezar, rompendo a forma da duna previa, ás veces arransándoa e outras simplemente tapándoa e acumulando outra vez area enriba. Deste xeito acaba creándose unha especie de tarta de capas coas historias das sucesivas dunas sobre a Mámoa 4 que puidéchedes ver na imaxe 360 que colgamos a semana pasada no perfil do Facebook da escavación “Areoso Arqueoloxía”.

Na retirada destas capas levamos unha desagradable sorpresa que fala da nosa sociedade: recollimos varias bolsas de lixo da área de escavación, plásticos de todo tipo e mais botellas de cristal.IMG_8625

Unha cantidade de desfeitos que fainos pensar que para os arqueólogos do futuro, se nos nomearan pola nosa pegada máis chamativa, seremos a idade do plástico. É abraiante como, nun paraíso como este, podese recoller tanto lixo enterrado nunha área tan pequena, por non falar da cantidade de lixo que se atopa camiñando polo resto do illote. Pero os arqueólogos e os xeomorfólogos buscamos oportunidade incluso dos desastres coma este. Temos seleccionado parte destes plásticos, nos que aínda se ve información relevante, como a data de caducidade, para ter unha pista de cando se estivo formando cada paquete de duna.20258157_1822484527778517_2893431093879284574_n Na capa máis superficial, na secuencia de duna máis recente e a inmediatamente anterior, que nalgún punto chega a ter 1 metro de espesor, atopamos unha grande cantidade de plásticos e botellas de vidro… Algúns dos máis antigos datan dos anos 80. Pero a máis profundidade, na duna previa ás anteriores, atopamos tamén algunha bolsa de plástico, xa a metro e medio de profundidade, aínda que esta non é fácil de identificar o ano de fabricación…  Cando empezaron as dunas do Areoso a ter a altura na que están agora?

Aínda nos queda seguir buscando pistas nesta sucesión de dunas, e nesta semana esperamos chegar ata a capa máis antiga de esta duna, cando o mar se aproximou ata a mámoa 4…

 

 

Comezou a intervención arqueolóxica da “Mámoa 4”!

Este luns deu comezo a nova campaña arqueolóxica de Areoso 2017. A escavación céntrase na Mámoa 4, un túmulo megalítico que compre escavar canto antes porque está a ser destruído pola erosión mariña e, ademais, ten un gran interese dende o punto de vista da investigación do fenómeno prehistórico e dos cambios ambientais que sufriu o illote dende a súa construción. Interese da Mámoa 4

Esta primeira semana estase adicando a limpeza do monumento e a retirada da duna que está sobre ela. Agora mesmo, estase levando a cabo a limpeza dos perfís da cara Norte e Oeste, que son resultado da erosión mariña que fixo desaparecer xa case a metade do monumento. O mesmo tempo estase identificando a estratigrafía xeral do xacemento, isto é, describindo e clasificando as diversas capas da máoa e que a recubren para establecer unha correlación entre elas. Ademais están a tomarse unha serie de mostras para o seu posterior análise coa fin de axudarnos a comprender como evolucionou este xacemento.

A idea é escavar todo o xacemento. Na arqueoloxía en xeral, e en restos tan delicados coma a mámoa que estamos a intervir en especial, hai que ser moi cuidadosos no procedemento. Deste xeito vanse retirando as sucesivas unidades estatigráficas pouco a pouco dende a mais nova (a mais superficial, a duna) ,ata a mais antiga (a que se atopa a maior profundidade), sen mezclar duas capas, sempre por orde e con coidado, rexistrando a información con detalle.

IMG_793412

Como xa sabedes se nos seguides, Guidoiro Dixital, temos varias ideas de partida sobre como puido ser a vida de este monumento, dende a súa construción no Neolítico ata a actualidade. Coa axuda de diversos especialistas de diferentes ámbitos, esperamos ir aportando detalles e luz sobre todas estas cuestións e moitas máis que sairán a medida que avancemos na intervención.

Todos os progresos e achados relacionados con esta intervención arqueolóxica poden seguirse tamén na conta de Facebook, Areoso Arqueoloxía, na conta de Instagram Areoso Arqueoloxía 2017 ,e na canle de Youtube Areoso Arqueoloxía 2017

Animámosvos a seguir todas as novidades a través das diversas plataformas ademáis de a través deste Blogue Oficial.